Son yıllarda pazar dinamikleri ve teknolojik değişimlerdeki baş döndürücü hız, firmaları yeni ürün geliştirme konusunda başarılı olmak zorunda bırakmaktadır.
Bu zorlu rekabetçi ortamda firmalar için büyümenin anahtarı, yeni ürün geliştirme konusunda yetenekli ve başarılı olmaktan geçmektedir.
Yeni ürün geliştirme, ürün yönetiminin en önemli yönetim aktivitesini oluşturmaktadır. Kısaca belirtmek gerekirse, yeni ürün geliştirmeyi ürün yönetiminde “parlak fikirler”in “başarılı ürünler”e dönüşümünü tasvir eden yönetim süreci olarak tanımlamak olanaklıdır. Bu basit tanımlama, yeni ürün geliştirmenin en temel fonksiyonunu ifade etmektedir.
Temel fonksiyonlar ve kararlar
Yeni ürün geliştirme faaliyeti, firmadaki hem mevcut ürünleri hem de yeni ürün geliştirme projelerini kapsar. Firma içinde halihazırda üretilen ürünleri iyileştirme çalışmaları bu kapsamda değerlendirilmektedir. Mevcut ürünlerde kalite iyileştirme, yeni fonksiyon veya özellik eklentileri ya da modifikasyonlar, mevcut ürünlerin iyileştirilmesi projelerini oluştururlar.
Yeni ürün kavramına farklı açılardan bakılabilir. Yeni ürün; yepyeni bir keşfe dayalı olarak dünya için yeni bir ürün olabilir, pazar için yeni bir ürün olabilir ya da sadece o firma için yeni bir üründür. Genel olarak mevcut teknoloji kullanımındaki radikal değişiklikler yeni bir ürüne işaret eder. Öte yandan, teknolojik değişim marjinal düzeyde ise bu durum mevcut ürünlerde iyileştirme olarak adlandırılır.
Yeni ürün geliştirmede hem iyileştirme hem de yeni ürün geliştirme projelerinin firma için maksimum faydayı sağlayacak şekilde bir portföyünü oluşturmak, son derece dinamik bir karar verme sürecini gerektirir. Bu süreçte yöneticiler, kendilerine tahsis edilmiş olan bütçelerini göz önüne alarak değerlendirme, seçme ve kaynakları en iyi şekilde bu projelere yönlendirme kararları alırlar. Bu kararlara “geliştirme öncesi boru hattı kararları” denilebilir (McNally ve diğerleri, 2009).
Bu kararlar ekonomik faydaları en iyilemek ile risk ve ürün karması dağınıklığını en azlamak arasında bir denge kurmayı gerektirir. Literatürde ve gerçek hayat içerisinde, bu dinamik karar verme sürecinde yöneticilerin geçmiş deneyimleri ve kişisel yargılarının ağırlıklı kriterler arasında yer aldığı ve sıklıkla kullanıldığı görülmektedir (Feşel, 2013).
Yeni ürün geliştirme aşamaları
Crawford ve Di Benedetto (2008) yeni ürün geliştirme sürecini aşağıdaki aşamalarla tanımlamaktadır:
- Pazardaki fırsatların belirlenmesi
- Kavram geliştirilmesi
- Kavram / proje değerlendirme
- Ürün geliştirme
- Ürünün pazara sunumu
Haines (2009) ise yeni ürün geliştirme aşamalarını aşağıdaki şekilde göstermektedir:
- Yeni ürün planlaması
- Yeni ürünün devreye girişi
Görüldüğü üzere literatür bu tanımlamalarda bazı farklılıklar içermektedir; ancak temel aşamalar aynıdır. Feşel (2013), çalışmasında Krishnan ve Ulrich’in (2001) çalışmasına dayandırılmış olan aşamaları benimseyerek ürün yönetim sistemi temel modelini geliştirmiştir. Bu model, hem Crawford ve Di Benedetto (2008) hem de Haines (2009) tarafından tanımlanmış olan yeni ürün geliştirme yönetim sisteminin temel aşamalarını kapsamaktadır.
Stratejik bağlantı, yeni ürünün firmanın kurulum stratejisi ile uyum içinde olması gerekliliğidir.
Problemin dinamik doğası, zaman faktörünün getirdiği zorlukları ifade etmektedir. Kaynakların hem projeler arasında hem de zaman faktörü gözetilerek dağıtılması gerekir.